[ در ارتباط با حديث مذكور يك بحث سندى مطرح است كه : مرسله است و قابل احتجاج نيست . ولى روايات ديگرى به اين مضمون وجود دارد و قرينه بر صدق آنست و متن حديث چنين است : عن جميل بن دراج عن بعض اصحابنا عن ابى عبد الله عليه السّلام فى رجل اشترى جارية ، فاولدها ، فوجدت مسروقة ؟ قال : يأخذ الجارية صاحبها ، و يأخذ الرجل ولده بقيمته . و به مضمون فوق روايتى از زراره از امام باقر عليه السّلام و جميل بن دراج از امام صادق عليه السّلام و زراره از امام صادق عليه السّلام نقل شده است . « 1 » و يك بحث دلالى وجود دارد : ] كيفيت استدلال : بلاشك ولد نماء جاريه است ، [ نماء كل شيئ بحسبه ] آن هم نمائى كه مشترى آن را استيفاء نكرده است [ چون نطفهء او آزاد بسته شده و قابل تملّك نيست . ] و لا شك در اينكه : نماء و نتاج تابع اصل و عين است ، و فرع زائد بر اصل نداريم ، حال اگر به حكم حديث ، مشترى نماء غير مستوفات را ضامن است [ و چون قيمى است بايد قيمت را بدهد . ] پس به طريق اولى خود اصل [ جاريه ] را ضامن خواهد بود . [ به ضمان تعليقى كه اگر تلف شد بايد از عهدهء خسارت آن برآيد . ] قوله : و ليس : اگر كسى بگويد : اين حديث از مورد بحث ما اجنبى است . [ اقسام ضمان ] بيان ذلك : ضمان در تقسيمى دو قسم مىشود : 1 - ضمان تلف : مالى كه قهرا تلف شده در مواردى ضمان‌آور است . مانند مال غصبى در دست غاصب ، مقبوض بالسوم و . . .

--> ( 1 ) وسائل الشيعه ، ج 14 ، ص 591 و 592 ، حديث 1 و 2 و 3 و 4 و 5 ، باب 88 ، ابواب نكاح العبيد و الاماء .